Wybór okularów to nie tylko kwestia poprawy wzroku – to również ważna decyzja stylistyczna, która może całkowicie zmienić Twój wygląd. Odpowiednio dobrane okulary podkreślają atuty twarzy, harmonizują proporcje i dodają pewności siebie. Źle dobrane natomiast mogą zaburzyć równowagę rysów i sprawiać, że czujesz się niekomfortowo.
Kluczem do wyboru idealnych okularów jest zrozumienie kształtu swojej twarzy i zasad, które rządzą harmonijnym doborem oprawy. W tym przewodniku dowiesz się wszystkiego, co musisz wiedzieć, aby znaleźć okulary, które będą do Ciebie idealnie pasować.

Dlaczego kształt twarzy ma znaczenie?
Podstawową zasadą doboru okularów jest zasada kontrastu – okulary powinny stanowić przeciwwagę dla naturalnego kształtu twarzy. Jeśli masz okrągłą twarz, kwadratowe lub prostokątne oprawy dodadzą jej definicji. Jeśli masz twarz kwadratową, okrągłe lub owalne oprawy złagodzą ostre linie.
Drugim ważnym elementem jest proporcja – okulary powinny być proporcjonalne do wielkości twarzy. Duże oprawy na małej twarzy będą przytłaczać, a małe oprawy na dużej twarzy mogą wyglądać komicznie.
Jak określić kształt swojej twarzy?
Istnieje kilka prostych metod określenia kształtu twarzy:
Metoda 1: Test z lustrem
- Staň przed lustrem z związanymi do tyłu włosami
- Weź zmywalny marker lub szminkę
- Obrysuj kontur swojej twarzy na lustrze (trzymając marker w stałej odległości)
- Cofnij się i przyjrzyj się uzyskanemu kształtowi
Metoda 2: Pomiary
Zmierz cztery kluczowe wymiary twarzy:
- Szerokość czoła – między punktami nad łukami brwiowymi
- Szerokość kości policzkowych – najszersza część twarzy pod oczami
- Szerokość szczęki – między najszerszymi punktami szczęki
- Długość twarzy – od linii włosów do czubka brody
Porównaj pomiary i określ, która część twarzy jest najszersza oraz jaki jest stosunek długości do szerokości.
Metoda 3: Zdjęcie
- Zrób zdjęcie twarzy en face przy neutralnym oświetleniu
- Włosy powinny być związane do tyłu
- Wydrukuj zdjęcie lub otwórz w programie graficznym
- Narysuj linie łączące najszersze punkty (czoło, policzki, szczękę)
- Oceń proporcje i kształt
Podstawowe kształty twarzy i idealne oprawy
1. Twarz owalna
Charakterystyka:
- Długość twarzy jest większa niż szerokość
- Czoło jest nieco szersze niż szczęka
- Policzki są zaokrąglone
- Szczęka delikatnie zaokrąglona
- Proporcjonalne rysy bez dominujących cech
- Szerokość twarzy to około 2/3 jej długości
Idealne oprawy:
Dobra wiadomość! Twarz owalna to najbardziej uniwersalny kształt – pasują do niej praktycznie wszystkie style opraw. Jest uważana za "idealny" kształt twarzy pod względem proporcji.
- Cat-eye – podkreśla naturalne proporcje
- Kwadratowe – dodają charakteru
- Okrągłe – łagodny, klasyczny wygląd
- Wayfarery – ikoniczny styl
- Aviatory – stylowe i uniwersalne
- Geometryczne – nowoczesny akcent
Czego unikać:
- Zbyt dużych opraw, które zakryją naturalne proporcje
- Opraw szerszych niż najszersza część twarzy
Złota zasada:
Wybieraj oprawy, które są tak szerokie jak najszersza część twarzy lub nieco szersze. Eksperymentuj śmiało!
2. Twarz okrągła
Charakterystyka:
- Długość i szerokość twarzy są podobne
- Pełne policzki
- Miękkie, zaokrąglone linie
- Brak wyraźnych kątów
- Szczęka i czoło mają podobną szerokość
- Twarz wydaje się szersza niż dłuższa
Cel:
Wydłużyć twarz i dodać definicji, tworząc iluzję bardziej szczupłych konturów.
Idealne oprawy:
- Prostokątne – wydłużają twarz, dodają struktury
- Kwadratowe – ostrzejsze linie tworzą kontrast z okrągłością
- Angular (kątowe) – geometryczne kształty dodają definicji
- Cat-eye – podciągają wzrok w górę, wydłużając twarz
- Wysokie mostkowanie – optycznie wydłuża nos i twarz
- Wyraźne zauszniki – dodają linii pionowych
Czego unikać:
- Okrągłych opraw – podkreślają okrągłość twarzy
- Małych, wąskich opraw – gubią się na twarzy
- Zbyt dekoracyjnych zauszników – poszerzają twarz
- Opraw bez wyraźnego mostka – spłaszczają twarz
Złota zasada:
Wybieraj oprawy wyższe niż szerokie, z wyraźnymi kątami. Im bardziej geometryczna oprawa, tym lepiej!
Dodatkowe wskazówki:
- Ciemne kolory po bokach sprawiają, że twarz wydaje się węższa
- Oprawa z wysokim mostkiem wizualnie wydłuża nos i twarz
- Unikaj opraw z dolnym brzegiem zakrzywionym w dół
3. Twarz kwadratowa
Charakterystyka:
- Szeroka szczęka i czoło o podobnej szerokości
- Wyraźna, kanciastą linia szczęki
- Szerokie kości policzkowe
- Długość i szerokość twarzy są zbliżone
- Mocne, męskie rysy (nawet u kobiet)
- Kwadratowa lub prostokątna podbródek
Cel:
Złagodzić ostre linie, zbalansować silną szczękę i dodać miękkości.
Idealne oprawy:
- Okrągłe i owalne – łagodzą ostre kąty
- Cat-eye – kobiecy akcent, równoważy szeroka szczękę
- Aviatory – zaokrąglone dolne krawędzie dodają miękkości
- Oprawy bez obramowania (rimless) – delikatne, nie konkurują z silnymi rysami
- Cienkie oprawy metalowe – minimalistyczne, nie przytłaczają
- Wąskie oprawy – optycznie wydłużają twarz
Czego unikać:
- Kwadratowych i prostokątnych opraw – podkreślają kanciastość
- Geometrycznych kształtów – dodają jeszcze więcej ostrych linii
- Masywnych, grubych opraw – przytłaczają i poszerzają twarz
- Opraw z ostrymi kątami – konkurują z naturalną strukturą twarzy
Złota zasada:
Myśl "miękko i okrągło". Im bardziej zaokrąglona oprawa, tym lepiej!
Dodatkowe wskazówki:
- Oprawa z wąskim mostkiem nie przyciąga uwagi do centrum twarzy
- Jasne kolory u góry oprawy przyciągają wzrok w górę, odciągając go od szczęki
- Oprawy nieco szersze niż twarz mogą złagodzić proporcje
4. Twarz prostokątna (podłużna)
Charakterystyka:
- Długość twarzy jest znacznie większa niż szerokość
- Czoło, policzki i szczęka mają podobną szerokość
- Wysoka linia włosów lub wysokie czoło
- Długi nos
- Wydłużona podbródek
- Twarz wydaje się wąska
Cel:
Skrócić optycznie twarz, dodać szerokości i zbalansować proporcje.
Idealne oprawy:
- Duże, szerokie oprawy – zakrywają większą część twarzy, skracając ją wizualnie
- Okulary oversized – dominujące oprawy równoważą długość
- Oprawy z wyrazistymi dekoracjami na zausznikach – dodają szerokości
- Aviatory – szerokie u góry, dodają objętości
- Oprawy z niskim mostkiem – optycznie skracają nos
- Oprawy z kontrastowymi kolorami u góry i u dołu – dzielą twarz poziomo
Czego unikać:
- Małych, wąskich opraw – podkreślają długość twarzy
- Opraw wyższych niż szerokich – wydłużają jeszcze bardziej
- Cienkich opraw bez charakteru – gubią się na długiej twarzy
- Opraw z wysokim mostkiem – wydłużają nos i twarz
Złota zasada:
Wybieraj oprawy szersze niż wyższe, z wyrazistymi detalami bocznymi.
Dodatkowe wskazówki:
- Oprawy z dekoracjami na zausznikach przyciągają wzrok na boki
- Kontrastowe kolory (np. ciemna górna część, jasna dolna) dzielą twarz
- Oprawy typu "oversized" są Twoim przyjacielem
5. Twarz w kształcie serca
Charakterystyka:
- Szerokie czoło
- Wystające kości policzkowe
- Wąska, spiczasta podbródek
- Twarz zwęża się ku dołowi
- Czoło jest najszerszą częścią twarzy
- Delikatna szczęka
Cel:
Zbalansować szerokie czoło, dodać szerokości dolnej części twarzy i złagodzić spiczasty podbródek.
Idealne oprawy:
- Oprawy szersze u dołu – równoważą szerokie czoło
- Aviatory – wąskie u góry, szerokie u dołu
- Okrągłe i owalne – łagodzą ostre rysy
- Oprawy bez obramowania (rimless) – delikatne, nie poszerzają górnej części
- Oprawy z jasną lub dekoracyjną dolną częścią – przyciągają uwagę w dół
- Oprawy z niskim mocowaniem na zausznikach – optycznie poszerzają dolną część twarzy
- Cat-eye delikatne – jeśli nie są zbyt wyraziste
Czego unikać:
- Wyrazistych cat-eye – podkreślają szerokość górnej części twarzy
- Opraw z ciężką górną częścią – jeszcze bardziej poszerzają czoło
- Opraw szerszych u góry – zaburzają proporcje
- Zbyt małych opraw – podkreślają kontrast między czołem a podbródkiem
- Masywnych geometrycznych kształtów – konkurują z delikatnymi rysami
Złota zasada:
Wybieraj oprawy lekkie u góry, szersze u dołu lub równomiernie okrągłe.
Dodatkowe wskazówki:
- Jasne kolory u dołu oprawy przyciągają wzrok w dół
- Oprawy bez górnej krawędzi (half-rim dolne) są idealne
- Unikaj zbyt dekoracyjnych zauszników przy górnej części
6. Twarz w kształcie trójkąta (gruszki)
Charakterystyka:
- Wąskie czoło
- Szeroka szczęka
- Twarz poszerza się ku dołowi
- Dominująca dolna część twarzy
- Małe, wąskie czoło
Cel:
Zbalansować szeroką szczękę, dodać szerokości górnej części twarzy i stworzyć harmonijne proporcje.
Idealne oprawy:
- Cat-eye – poszerzają optycznie górną część twarzy
- Oprawy szersze u góry – równoważą szeroką szczękę
- Oprawy z wyrazistymi górnymi krawędziami – przyciągają wzrok w górę
- Oprawy z dekoracjami u góry – akcent na górnej części twarzy
- Half-rim górne – wyraźna górna część, delikatna dolna
- Browline (klubowe) – mocny akcent na górze
Czego unikać:
- Wąskich opraw – podkreślają szerokość szczęki
- Opraw szerszych u dołu – jeszcze bardziej poszerzają dolną część
- Masywnych dolnych krawędzi – ciężar wizualny na dole
- Opraw bez obramowania – brak definicji u góry
Złota zasada:
Przyciągnij uwagę w górę – mocna górna część oprawy, delikatna dolna.
7. Twarz diamentowa (rombowa)
Charakterystyka:
- Wąskie czoło i podbródek
- Szerokie, wystające kości policzkowe
- Najszersza część twarzy na wysokości oczu
- Zwężająca się do góry i do dołu
- Wyraziste kości policzkowe
- Rzadki, charakterystyczny kształt
Cel:
Złagodzić szerokie kości policzkowe, zbalansować wąskie czoło i podbródek.
Idealne oprawy:
- Cat-eye – podkreślają naturalne kości policzkowe w pozytywny sposób
- Owalne – łagodzą ostre kąty
- Oprawy bez obramowania (rimless) – nie konkurują z naturalnymi rysami
- Oprawy z detalami u góry – równoważą proporcje
- Browline – dodają szerokości górze
- Oprawy z wyrazistym mostkiem – optycznie równoważą centrum
Czego unikać:
- Wąskich opraw – podkreślają szerokość kości policzkowych
- Opraw z ostrymi kątami na wysokości kości policzkowych – zaostrzają naturalne rysy
- Zbyt małych opraw – gubią się w szerokiej środkowej części
Złota zasada:
Wybieraj oprawy, które przyciągają wzrok w górę lub w dół, odciągając uwagę od środka twarzy.
Dodatkowe czynniki przy wyborze okularów
1. Kolor oprawy
Kolor oprawy powinien harmonizować z naturalnym kolorytem skóry, oczu i włosów.
Dla ciepłego odcienia skóry (żółtawy, złocisty, brzoskwiniowy):
- Ciepłe kolory: złoto, brąz, miód, khaki, pomarańcz, koralowy, czerwień
- Oprawy w odcieniach ziemi
- Jasny szylkret (tortoise)
Dla chłodnego odcienia skóry (różowawy, niebieski podton):
- Chłodne kolory: srebro, czarny, szary, niebieski, fioletowy, różowy
- Oprawy w odcieniach klejnotów
- Ciemny szylkret
Dla neutralnego odcienia skóry:
- Masz szczęście – pasują zarówno ciepłe, jak i chłodne kolory
- Eksperymentuj z kontrastami
Kolor włosów:
- Blond włosy: Pastele, jasne kolory, złoto, srebro
- Brązowe włosy: Brąz, bursztyn, zieleń, złoto
- Czarne włosy: Odważne kolory, czarny, czerwień, niebieski
- Rude włosy: Zieleń, brąz, złoto, bursztyn
- Siwe/białe włosy: Odważne kolory, aby dodać życia (czerwień, fiolet, niebieski), lub klasyczne (czarny, srebro)
Kolor oczu:
- Niebieskie oczy: Pomarańcz, brąz (kontrast), niebieski (dopasowanie)
- Zielone oczy: Fiolet, czerwień, złoto
- Brązowe oczy: Zieleń, niebieski, fiolet (kontrast), brąz (dopasowanie)
2. Materiał oprawy
Metal:
- Stal nierdzewna: Wytrzymały, hipoalergiczny, nowoczesny wygląd
- Tytan: Najlżejszy, wytrzymały, hipoalergiczny, droższy
- Aluminium: Lekki, odporny na korozję, nowoczesny
- Beryl: Elastyczny, lekki, wytrzymały
- Monel: Tani, ale może uczulać
Dla kogo: Osoby preferujące delikatne, minimalistyczne oprawy; idealne dla twarzy kwadratowych
Plastik (acetat):
- Acetat: Najwyższa jakość, hypoalergiczny, bogactwo kolorów
- Propionat: Lekki, elastyczny, wytrzymały
- Nylon: Bardzo lekki, sportowy
Dla kogo: Osoby szukające kolorowych, wyrazistych opraw; dobre dla twarzy owlanych i okrągłych
Hybrydowe:
- Połączenie metalu i plastiku
- Np. browline – plastikowa górna część, metalowa dolna
Dla kogo: Osoby szukające kompromisu między wagą a wyrazistością
3. Rozmiar oprawy
Odpowiedni rozmiar to klucz do komfortu i wyglądu. Na zausznikach znajdziesz oznaczenia:
- Pierwszy numer (np. 52): Szerokość soczewki w mm
- Drugi numer (np. 18): Szerokość mostka w mm
- Trzeci numer (np. 140): Długość zausznika w mm
Jak sprawdzić, czy rozmiar jest dobry?
- Oprawy nie powinny być szersze niż najszersza część twarzy
- Dolna krawędź nie powinna dotykać policzków
- Górna krawędź nie powinna zakrywać brwi
- Nie powinny uciskać skroni
- Zauszniki powinny łagodnie spoczywać za uszami
- Mostek nie powinien uciskać nosa
4. Pozycja brwi
Złota zasada: Górna krawędź oprawy powinna podążać za linią brwi lub być tuż poniżej.
- Brwi nie powinny być całkowicie zakryte przez oprawę
- Brwi nie powinny być wyraźnie widoczne ponad oprawą (wygląda to nienaturalnie)
- Idealne oprawy "naśladują" kształt brwi
5. Pozycja oczu
Źrenice powinny znajdować się w centrum lub w górnej połowie soczewki. Jeśli są zbyt nisko, okulary są za duże.
6. Szerokość twarzy
- Wąska twarz: Małe do średnich oprawy, delikatne
- Średnia twarz: Średnie oprawy, uniwersalne style
- Szeroka twarz: Duże oprawy, masywne style
Style opraw – przewodnik
1. Wayfarery
Charakterystyka: Trapezoidalny kształt, wyraźne kąty, gruba oprawa
Dla kogo: Twarze owalne, okrągłe, sercowate
Styl: Retro, ikoniczny, casualowy
2. Aviatory
Charakterystyka: Kroplowaty kształt, cienka metalowa oprawa, podwójny mostek
Dla kogo: Wszystkie kształty twarzy, szczególnie owalne, kwadratowe, sercowate
Styl: Klasyczny, militarny, uniwersalny
3. Cat-eye
Charakterystyka: Wzniesione zewnętrzne krawędzie, kobieca sylwetka
Dla kogo: Twarze okrągłe, kwadratowe, owalne
Styl: Retro, kobiecy, elegancki
4. Okrągłe (Lennon)
Charakterystyka: Okrągłe soczewki, cienka lub gruba oprawa
Dla kogo: Twarze kwadratowe, prostokątne, diamentowe
Styl: Retro, artystyczny, bohemiczny
5. Browline (Clubmaster)
Charakterystyka: Gruba górna krawędź (jak brwi), cienka dolna
Dla kogo: Twarze owalne, trójkątne, diamentowe
Styl: Intelektualny, retro, klasyczny
6. Prostokątne
Charakterystyka: Proste linie, wyraźne kąty
Dla kogo: Twarze okrągłe, owalne
Styl: Profesjonalny, nowoczesny, minimalistyczny
7. Geometryczne
Charakterystyka: Nietypowe kształty (sześciokąty, ośmiokąty, asymetryczne)
Dla kogo: Twarze owalne (najbardziej uniwersalne)
Styl: Awangardowy, nowoczesny, artystyczny
8. Owalne
Charakterystyka: Miękkie, zaokrąglone linie, bez ostrych kątów
Dla kogo: Twarze kwadratowe, prostokątne
Styl: Klasyczny, minimalistyczny, elegancki
Specjalne przypadki
Okulary progresywne i bifokalne
Dla osób po 40. roku życia z prezbiopią (starczowzrocznością):
- Wybieraj wyższe oprawy – potrzebujesz większej powierzchni soczewki dla różnych stref widzenia
- Unikaj bardzo małych opraw – za mało miejsca na strefy optyczne
- Najlepsze: prostokątne lub owalne oprawy o wysokości co najmniej 28-30 mm
Okulary sportowe
Dla aktywnych osób:
- Wybieraj lekkie materiały (nylon, TR-90)
- Oprawy obejmujące (wrap-around) – lepsza ochrona
- Antypoślizgowe noski i zauszniki
- Opcjonalnie: pasek zabezpieczający
Okulary do pracy przy komputerze
- Filtry niebieskiego światła (Blue Light)
- Powłoka antyrefleksyjna
- Wygodna, lekka oprawa (będziesz nosić przez wiele godzin)
Praktyczne wskazówki przy zakupie
W salonie optycznym:
- Spróbuj wiele stylów – nie ograniczaj się do jednego typu
- Poproś o opinię – konsultant optyczny ma doświadczenie
- Zrób zdjęcia – w okularach, żeby później porównać w spokoju
- Przyjdź z kimś bliskim – druga opinia jest cenna
- Sprawdź w naturalnym świetle – oświetlenie w sklepie może być mylące
- Weź pod uwagę kontekst – gdzie będziesz nosić te okulary?
Zakupy online:
- Sprawdź wymiary obecnych okularów (jeśli je masz)
- Użyj funkcji wirtualnej przymierzalni (jeśli dostępna)
- Sprawdź politykę zwrotów
- Przeczytaj recenzje dotyczące rozmiaru i komfortu
- Zamów kilka par, żeby przetestować (i zwróć niepasujące)
Pytania do zadania sobie:
- Czy okulary są wygodne? (najważniejsze!)
- Czy pasują do mojego stylu życia?
- Czy będę je nosić chętnie?
- Czy są proporcjonalne do mojej twarzy?
- Czy czuję się w nich pewnie?
Najczęstsze błędy przy wyborze okularów
1. Ignorowanie kształtu twarzy
Wybieranie okularów tylko na podstawie mody, bez uwzględnienia proporcji twarzy.
2. Zbyt małe lub zbyt duże oprawy
Rozmiar ma ogromne znaczenie – źle dobrany psuje całą stylizację.
3. Kopiowanie stylu celebrytów
To, co wygląda dobrze na kimś innym, niekoniecznie będzie pasować do Ciebie.
4. Kupowanie pierwszej pary, która pasuje
Poświęć czas na przymierzenie kilkunastu par – to inwestycja, którą będziesz nosić codziennie.
5. Ignorowanie wygody
Okulary mogą wyglądać fantastycznie, ale jeśli uciskają, nie będziesz ich nosić.
6. Wybieranie okularów niezgodnych z osobowością
Jeśli jesteś osobą konserwatywną, awangardowe okulary mogą sprawić, że poczujesz się niekomfortowo.
7. Zaniedbywanie koloru
Kolor oprawy powinien pasować do Twojego kolorytu – to szczegół, który robi różnicę.
Trendy w oprawach okularowych 2025
Co jest modne?
- Oversize – duże, wyraziste oprawy
- Transparentne oprawy – jasne, przezroczyste plastiki
- Kolorowe soczewki – żółte, różowe, niebieskie
- Geometryczne kształty – sześciokąty, ośmiokąty
- Retro – lata 70., 80., 90. wracają
- Cienkie metalowe oprawy – minimalizm
- Dwukolorowe oprawy – kontrast na górze i dole
Ale pamiętaj:
Trendy przychodzą i odchodzą, ale Twój kształt twarzy zostaje. Priorytetem zawsze powinno być dopasowanie do Twoich proporcji, a dopiero potem śledzenie mody.
Podsumowanie – Twój plan działania
Krok 1: Określ kształt swojej twarzy
Użyj metody z lustrem, pomiarów lub zdjęcia.
Krok 2: Zapoznaj się z rekomendacjami dla Twojego kształtu
Przeczytaj powyższe wskazówki dla swojego typu twarzy.
Krok 3: Określ swój koloryt
Ciepły czy chłodny odcień skóry? To pomoże wybrać kolor oprawy.
Krok 4: Pomyśl o swoim stylu życia
Pracujesz w korporacji? Jesteś artystą? Sportowcem? Wybierz okulary pasujące do Twojego życia.
Krok 5: Idź do salonu i przymierz wiele opcji
Nie bój się eksperymentować. Zrób zdjęcia, porównaj.
Krok 6: Wybierz okulary, w których czujesz się najlepiej
Połączenie wygody, stylu i odpowiednich proporcji = idealne okulary.
Tabela szybkiego wyboru
| Kształt twarzy | Polecane oprawy | Unikaj |
|---|---|---|
| Owalna | Wszystkie style! Wayfarery, aviatory, cat-eye, okrągłe | Zbyt dużych opraw |
| Okrągła | Prostokątne, kwadratowe, angular, cat-eye | Okrągłe, małe oprawy |
| Kwadratowa | Okrągłe, owalne, aviatory, cienkie metalowe | Kwadratowe, grube, geometryczne |
| Prostokątna | Duże, szerokie, oversized, aviatory | Małe, wąskie, wysokie oprawy |
| Serce | Aviatory, okrągłe, rimless, cat-eye delikatne | Wyraziste cat-eye, ciężka góra |
| Trójkąt | Cat-eye, szerokie u góry, browline | Wąskie, szerokie u dołu |
| Diament | Cat-eye, owalne, rimless, browline | Wąskie, ostre na wysokości policzków |
Ostatnie słowo
Wybór idealnych okularów to połączenie nauki (proporcje, kształt twarzy, kolory) i sztuki (intuicja, osobisty styl, pewność siebie). Zasady opisane w tym przewodniku to punkt wyjścia, ale najważniejsze jest to, jak czujesz się w okularach.
Jeśli okulary sprawiają, że czujesz się pewnie, komfortowo i atrakcyjnie – są idealne, niezależnie od "reguł". Traktuj wskazówki jako pomoc, nie jako sztywne przepisy.
Pamiętaj też, że możesz mieć kilka par okularów na różne okazje – jedne eleganckie do pracy, drugie sportowe na weekend, trzecie ekstrawaganckie na wyjścia. Okulary to nie tylko korekcja wzroku – to ekspresja Twojej osobowości.
Noś okulary z pewnością siebie – to najważniejszy dodatek do każdej oprawy!
Artykuł ma charakter informacyjny i stanowi przewodnik stylistyczny. Ostateczny wybór okularów powinien uwzględniać również wskazówki profesjonalnego optometrysty lub okulisty.